حركت ، با برخوردى كه مخالفان تصوف كردند ، با دشوارى روبرو شد . البته مخالفت تنها در زمينهء مسائل فكرى نبود ، از نظر سياسى نيز ، با قلع و قمع قزلباشان توسط شاه عباس اول ، آن هم در زمانى كه قزلباشان سخت به جان يكديگر افتاده بودند ، نوعى زمينهء سياسى براى انحلال طايفهء قزلباش و طبعا حاميان اصلى تصوف فراهم گرديد . با اين حال ، بايد توجه داشت كه تصوف تنها در صورت قزلباشى آن نبود كه با نابودى يا تضعيف آن از ميان برود ؛ بخش عمده‌اى از آن به صورت يك جريان فكرى در ميان دسته‌اى از عالمان برجستهء شيعه در اين دوره بود . جريان ضد تصوف ، كه به طور عمده از سوى علماى عرب مقيم اصفهان دنبال مىشد ، به طور نيرومند در برابر صوفيه موضع گرفت . هر مقدار كه به اواخر قرن يازدهم نزديك مىشويم ، اين جريان فعّال‌تر شده و با استناد به تلاش‌هايى كه از زمان محقق كركى ، يعنى عصر نخست صفوى بر ضد تصوف شده بود ، به تأليف كارهاى جديدتر پرداخته و مبارزاتش را آشكارتر ادامه مىدهد . يكى از اهرم‌هاى اصلى اين جريان ، مبارزه با تصوف ، به عنوان يك جريان سنى است . خواهيم ديد كه در بسيارى از آثارى كه در رد بر صوفيان نگاشته شده ، به ارتباط آن با مشايخ سنى كه برخى مواضع ضد شيعى روشنى در تاريخ داشته‌اند ، تصريح شده است . علماى شيعه در قرن دهم و مسألهء تصوف گفته شده است كه جنبش ضد صوفيگرى ، در دورهء شاه طهماسب ( 930 - 984 ) آغاز شده است . شاهد اين نظريه فعاليت محقق كركى ( م 940 ) شخصيت محبوب شاه طهماسب و نخستين عالم مقتدر شيعه در دورهء صفوى در اين زمينه است . در اين كه آيا محقق كركى فعاليت ضد صوفى داشته است يا نه ، مىبايست تحقيقات بيشترى صورت گيرد . در اين باره ، آمده است كه وى كتابى با عنوان المطاعِن المجرميّة فى ردّ الصوفيّة نوشته است . از آنجا كه اين اثر از ميان رفته است ، نسبت به محتواى آن واقف نيستيم و بنا بر اين نمىدانيم كه محقق كركى در اين كتاب ، چگونه با تصوف روبرو شده است . تنها يكى از شاگردان محقق ، بخش‌هايى از اين كتاب را نگاه داشته است . وى محمد بن اسحاق ابهرى است كه دو كتاب با عنوان انيس المؤمنين در تاريخ امامان و منهج الفاضلين فى معرفة الائمة الكاملين دربارهء امامت نگاشته است . در حال حاضر ، نسخه‌اى از انيس المؤمنين در كتابخانهء مسجد گوهر شاد مشهد موجود است كه محقق كركى تقريظى بر آن نوشته است . « 1 » يك پرسش مهم اين است كه آيا در عنوان كتاب محقق ، پسوند « فى ردّ الصوفية » بوده

--> ( 1 ) . فاضل ، محمود ، فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء جامع گوهر شاد ، ج 4 ، ص 1927